Trong kỹ thuật ghép mai vàng, nhiều người thường tập trung vào thao tác ghép mà quên rằng chất lượng bo ghép quyết định rất lớn đến tỷ lệ thành công. Một bo mai khỏe, đúng tuổi và được lấy vào thời điểm thích hợp sẽ giúp mắt ghép nhanh liền sẹo, bật chồi mạnh và phát triển ổn định.
Ngược lại, nếu lấy bo vào giai đoạn cây đang suy yếu hoặc thời tiết không thuận lợi, tỷ lệ sống của mắt ghép sẽ giảm đáng kể. Chính vì vậy, việc lựa chọn đúng thời điểm lấy bo mai là kinh nghiệm quan trọng mà bất kỳ người chơi mai nào cũng nên nắm vững.
Bo mai là gì?
Bo mai là đoạn cành hoặc mắt ngủ được lấy từ cây mai mẹ mang giống tốt để ghép lên gốc ghép khác. Mục đích của việc ghép bo là nhân giống nhanh các dòng mai đẹp, giữ nguyên đặc tính mặt hoa và rút ngắn thời gian tạo cây thành phẩm.
Hiện nay các nhà vườn thường lấy bo từ các giống mai nổi tiếng như:
- Mai Giảo Thủ Đức
- Mai Giảo Đa Phúc
- Mai Cúc Thọ Hương
- Mai Đại Lộc
- Mai Cúc Bến Tre
- Các dòng mai đột biến giá trị cao
Thời điểm lấy bo mai tốt nhất trong năm
Theo kinh nghiệm của nhiều nhà vườn, thời gian lý tưởng nhất để lấy bo mai thường rơi vào giai đoạn cây đang sinh trưởng mạnh.
Sau Tết từ tháng 2 đến tháng 5 âm lịch
Đây được xem là giai đoạn vàng để lấy bo mai.
Sau khi hoa tàn, cây được cắt tỉa và bắt đầu bước vào thời kỳ phục hồi. Lúc này cây phát triển mạnh, nhựa lưu thông tốt, cành bánh tẻ xuất hiện nhiều và mắt ngủ khỏe.
Bo lấy trong thời điểm này thường:
- Già vừa phải.
- Chứa nhiều dinh dưỡng dự trữ.
- Khả năng bật chồi mạnh.
- Tỷ lệ ghép thành công cao.
Đây cũng là thời điểm được đa số nhà vườn lựa chọn để ghép hàng loạt.
Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 8 âm lịch
Nếu chăm sóc tốt, đây vẫn là thời điểm có thể lấy bo ghép.
Tuy nhiên cần lưu ý lựa chọn những ngày khô ráo và hạn chế lấy bo khi trời mưa liên tục.
Độ ẩm quá cao có thể làm tăng nguy cơ nấm bệnh trên vết ghép, khiến mắt ghép dễ bị hư hỏng hoặc thối mắt.
Trong mùa mưa, nên ưu tiên ghép vào buổi sáng và che chắn kỹ sau khi ghép.
Cuối năm từ tháng 9 đến tháng Chạp âm lịch
Đây không phải thời điểm lý tưởng để lấy bo.
Giai đoạn này cây mai bắt đầu tập trung dinh dưỡng cho quá trình hình thành nụ hoa chuẩn bị đón Tết.
Nếu lấy bo quá nhiều sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe cây mẹ và chất lượng nụ hoa.
Ngoài ra mắt ghép lấy vào thời điểm này thường có sức bật kém hơn so với đầu mùa sinh trưởng.
Thời điểm trong ngày nên lấy bo mai
Không chỉ chọn đúng mùa, người làm vườn còn cần chọn đúng thời điểm trong ngày.
Buổi sáng là tốt nhất
Khoảng từ 6 giờ đến 9 giờ sáng được xem là thời gian lý tưởng để lấy bo.
Lúc này:
- Nhiệt độ còn mát.
- Cành chứa nhiều nước.
- Bo ít bị mất sức.
- Dễ bảo quản hơn.
Bo lấy vào buổi sáng thường giữ được độ tươi lâu và tăng tỷ lệ sống sau khi ghép.
Hạn chế lấy bo vào giữa trưa
Nắng gắt khiến cành mất nước nhanh.
Bo sau khi cắt dễ bị héo, giảm sức sống và ảnh hưởng đến kết quả ghép.
Nếu bắt buộc phải lấy bo vào thời điểm này cần bảo quản ngay trong khăn ẩm hoặc túi kín.
Cách chọn bo mai đạt chuẩn
Một bo mai tốt cần đáp ứng các tiêu chí sau:
Chọn cành bánh tẻ
Đây là loại cành không quá non cũng không quá già.
Cành bánh tẻ thường có màu xanh ngả nâu nhẹ, vỏ cứng vừa phải và chứa nhiều dinh dưỡng dự trữ.
Đây là loại bo cho tỷ lệ ghép thành công cao nhất.
Chọn mắt ngủ rõ ràng
Mắt ngủ phải nổi rõ, khỏe mạnh và không bị sâu bệnh.
Tránh lấy những cành có mắt quá nhỏ hoặc bị tổn thương cơ học.
Không lấy cành đang ra đọt non
Đọt non thường chứa nhiều nước nhưng khả năng thích nghi sau ghép kém.
Khi ghép dễ bị khô hoặc chết mắt.
Không lấy cành quá già
Cành già thường khó liền sẹo và khả năng bật chồi thấp hơn.
Đây là nguyên nhân khiến nhiều người ghép thất bại dù kỹ thuật ghép đúng.
Cách bảo quản bo mai sau khi lấy
Sau khi cắt bo, nên tiến hành ghép càng sớm càng tốt.
Nếu chưa ghép ngay, có thể thực hiện các bước sau:
- Dùng khăn giấy ẩm quấn quanh bo.
- Cho vào túi nilon kín.
- Bảo quản nơi mát mẻ.
- Tránh ánh nắng trực tiếp.
Thông thường bo mai có thể giữ được độ tươi từ 2 đến 5 ngày nếu bảo quản đúng cách.
Tuy nhiên nhà vườn vẫn khuyến khích ghép trong ngày để đạt hiệu quả cao nhất.
Những sai lầm thường gặp khi lấy bo mai
Người mới chơi mai thường mắc một số lỗi như:
- Lấy bo từ cây đang suy yếu.
- Chọn cành quá non.
- Chọn cành quá già.
- Lấy bo vào trời mưa lớn.
- Để bo ngoài nắng quá lâu.
- Không khử trùng dụng cụ cắt.
Những sai lầm này có thể làm giảm đáng kể tỷ lệ sống của mắt ghép.
Kết luận
Thời điểm lấy bo mai tốt nhất trong năm thường rơi vào giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 5 âm lịch, khi cây đang sinh trưởng mạnh và tích lũy nhiều dinh dưỡng. Bên cạnh đó, việc lựa chọn cành bánh tẻ khỏe mạnh, lấy bo vào buổi sáng và bảo quản đúng cách cũng đóng vai trò quan trọng giúp nâng cao tỷ lệ ghép thành công.
Đối với người chơi mai hoặc các nhà vườn chuyên nhân giống, nắm vững kỹ thuật lấy bo đúng thời điểm sẽ giúp tiết kiệm công sức, nâng cao hiệu quả ghép và tạo ra những cây mai chất lượng phục vụ thị trường.